Đề bài: Truyện kể rằng, tại Viện Nghiên Cứu Cao Cấp Princeton, Einstein ra đề thi cho sinh viên. Một anh phụ giáo hớt hải chạy đến báo ông biết: “Thưa giáo sư, đề thi năm nay giống y như năm trước, chắc là giáo sư quên không để ý”. Einstein mỉm cười: “Đề thi thì giống nhưng đáp số thì đã khác!”
Câu trả lời của Einstein đã gợi cho anh/ chị suy nghĩ gì?
Bài làm
I. Mở bài
Trong hành trình chinh phục tri thức của nhân loại, có những câu chuyện tưởng chừng giản dị nhưng lại hàm chứa những bài học sâu xa về tư duy và sáng tạo. Câu chuyện kể về Albert Einstein tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton là một ví dụ tiêu biểu. Khi bị nhắc rằng đề thi năm nay giống hệt năm trước, Einstein chỉ mỉm cười và đáp: “Đề thi thì giống nhưng đáp số thì đã khác!”. Lời đáp ngắn gọn ấy không chỉ thể hiện trí tuệ uyên thâm của một thiên tài, mà còn gợi mở cho chúng ta một quan niệm sống sâu sắc: trong một thế giới không ngừng vận động, con người muốn tiến lên thì không thể dừng lại ở lối mòn cũ, mà phải luôn tìm tòi, sáng tạo để tạo nên những con đường mới cho chính mình.
II. Thân bài:
1. Giải thích vấn đề nghị luận:
– Lời thông báo của anh phụ giáo: “Thưa giáo sư, đề thi năm nay giống y như năm trước, chắc là giáo sư quên không để ý” nhằm nhắc Einstein về sai sót của mình và đổi đề mới.
– Nhưng Einstein mỉm cười “Đề thi thì giống nhưng đáp số thì đã khác!” đã cho thấy dù đề thi quen nhưng cái ông cần ở sinh viên là những cách giải mới.
=> Câu trả lời của Einstein đã khẳng định: Con người phải không ngừng tìm tòi sáng tạo để hoàn thiện vì mọi đích đến đều có lối đi của riêng mình.
2. Phân tích vấn đề nghị luận
– Sáng tạo là tìm ra những thứ mới mẻ mà trước đó con người chưa tìm ra, là làm nên những điều mới mẻ mà trước đó con người chưa làm được. Đó có thể là việc tạo nên một ý tưởng đột phá trong công việc hoặc từ ý tưởng đó phát triển thành những sản phẩm thực tế, hiện hữu. Một sự sáng tạo thành công là khi sáng tạo đó được đưa vào thực tế, ý tưởng được sử dụng trong công việc. Khi sáng tạo đạt đến mức độ cao nhất, nó được hiện thực hóa thành những phát minh khoa học, những bằng sáng chế có giá trị của những nhà phát minh.
– Con người phải không ngừng tìm tòi, sáng tạo bởi khả năng sáng tạo có vai trò rất quan trọng trong sự tồn tại, phát triển của con người và xã hội:
+ Sự tìm tòi, sáng tạo cho thấy khả năng về trí tuệ con người là không có giới hạn, rất đáng khâm phục. Con người khi biết tìm tòi, sáng tạo sẽ vận động suy nghĩ một cách tích cực, không dựa vào những điều có sẵn mà bỏ quên những năng lực tiềm ẩn hoàn toàn có thể phát huy của bản thân và sẽ thành công hơn trong cuộc sống.
+ Sự tìm tòi sáng tạo của mỗi con người còn giúp xã hội phát triển theo đúng quy luật vận động của nó, không chỉ dừng lại ở những điều đã có từ trước. Đồng thời đưa nền văn minh nhân loại tiến lên, giúp đất nước ngày càng giàu mạnh.
– Nếu không tìm tòi, sáng tạo: con người thụ động, rập khuôn, máy móc, không phát huy được cá tính sáng tạo của mình, không phát huy được những giá trị tự thân vì thế xã hội cũng trở nên trì trệ, lạc hậu, cuộc sống trở nên nghèo nàn…
3. Bình luận
– Sáng tạo không phải là điều dễ dàng, có được một sáng tạo có giá trị, có thể ứng dụng trong thực tế lại càng khó. Do vậy con người phải không ngừng sáng tạo và không thể mong muốn sự sáng tạo ngay lập tức có hiệu quả.
– Mỗi người cần ý thức được tầm quan trọng của việc không ngừng tìm tòi sáng tạo, tìm ra một lối đi riêng, luôn biết làm mới bản thân, làm mới những suy nghĩ theo lối mòn. Khơi dậy khả năng sáng tạo của bản thân bằng cách không ngừng học hỏi, luôn lao động chăm chỉ và tích cực ngẫm nghĩ, dành thời gian cho sự sáng tạo, tìm đến những không gian sáng tạo và người giàu tính sáng tạo…
– Cần phê phán một số quan điểm sai lầm về khả năng sáng tạo: sáng tạo là chuyện dễ dàng, sáng tạo chỉ có ở tuổi trẻ, chỉ cần sáng tạo là có thể thành công. Phê phán những người không chịu tìm tòi sáng tạo và những kẻ tạo ra những sản phẩm sáng tạo với mục đích xấu xa, ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của nhân loại…
III. Kết bài
– Khẳng định lại chiều sâu triết lý trong câu trả lời giản dị của Einstein.
– Liên hệ bản thân và rút ra bài học.
Câu chuyện nhỏ về đề thi của Einstein đã vượt ra khỏi khuôn khổ một kỳ thi, trở thành thông điệp giàu giá trị nhân văn về vai trò của sự tìm tòi, sáng tạo trong cuộc sống. Dù hoàn cảnh, “đề bài” của cuộc đời có thể lặp lại, nhưng mỗi con người hoàn toàn có thể và cần phải đưa ra những “đáp số” mới bằng tư duy độc lập và nỗ lực không ngừng. Chỉ khi dám vượt qua lối suy nghĩ rập khuôn, biết làm mới bản thân và phát huy năng lực sáng tạo, con người mới có thể hoàn thiện chính mình, góp phần thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội và đưa nền văn minh nhân loại ngày càng phát triển bền vững. Là học sinh – những chủ nhân tương lai của đất nước trong thời đại 4.0, chúng ta càng phải ý thức sâu sắc điều đó. Hãy chăm chỉ học tập, rèn luyện tư duy phản biện, nuôi dưỡng óc sáng tạo và không ngừng học hỏi, để mỗi người không chỉ là người đi tìm “đáp số” mà còn có thể trở thành người đặt ra những “đề bài” mới, góp phần làm cho đất nước ngày càng phát triển và thịnh vượng.
